Mine tankar om relasjonar mellom lærar og elev.

Det har seg slik her i livet at alle menneske i sin kvardag og i sitt møte med andre menneske vil bli “utsett” for ulike typar av relasjonar. Desse relasjonane er svært ulike, i form av at dei er meir eller mindre viktige. Når ein til dømes går ut for å handle daglegvarer i ein Rema 1000 butikk vil du ha ein slags relasjon til eller med personen som sit i kassa og ekspederer. Enkelt forklart kan ein sei at ein relasjon mellom menneske kan bety det same som forholdet mellom menneske. Altså den forbindinga som finn stad mellom to eller fleire menneske, som til dømes ein butikkansett og ein kunde. Dette sistnemnte forholdet er nok ikkje særs viktig for folk flest, men vil gjerne påverke korleis du til sjuande og sist opplever turen ut for å handle matvarer. Ein meir viktig relasjon kan for mange gjerne vera den ein har til, til dømes, legen sin, arbeidsgjevaren sin eller det mellom lærar og elev. Dette er alle forhold mellom menneske som eg meiner bør byggjast ut i frå tillit. Det er også forhold som bør vera av ein god art for at alle partar skal kunna utvikla seg i ei positiv retning.

Det er kjent at relasjonar, anten dei er gode eller dårlege vil påverke elevar sin kvardag på skulen, samt deira motivasjon og innsats. Eit viktig element å ta høgde for når ein snakkar om relasjonar, og kanskje særleg det mellom lærar og elev, er korleis den enkelte person oppfattar og tenkjer om den andre delen av relasjonen. Enklare forklart, spørsmålet om personane i ein relasjon likestillar seg eller om det er eit hierarkisk forhold, der ein av partane blir tillagt meir “makt” enn den andre. I relasjonen mellom lærar og elev er det mest vanleg at at forholdet ikkje er likestilt, men at læraren er den som sit med mest makt. Slik synast eg også at det bør vere. For “makt” treng ikkje likestillast med noko negativt. Sjølvsagt er læraren den som sit med sanksjonsmaktg vurderingsmakt, men viktigast er det kanskje at han eller ho sit med ei stor språk og kunnskapsmakt og forhåpentlegvis høge pedagogiske evner slik at han eller ho kan berika elevane sine ved å læra elevane sine godt og mykje. Og denne makta læraren har bør for all del ikkje sjåast på av den enkelte lærar som eit middel til å kunne tvinga kunnskap på elevane. Men læraren bør behandla elevane sin med respekt og sjå på “makta” som noko som gjer det mogeleg til å få dela kunnskapen sin og utdanna “dei unge og håpefulle”.

Ifølge utdanningsdirektoratet er det læraren som har ansvar for å etablera gode relasjonar til elevane. Og som lærar er det mykje som kan gjerast for å skapa gode relasjonar til elevane sine. Ein bør til dømes visa elevane forståing, tillit og ikkje minst respekt. Det er også viktig å leggja til rette for ein god kommunikasjon der ein er open for og både gje av seg sjølv mens ein samstundes klarar å anerkjenna og sjå elevane sine og deira interesser og å lytte til dei. Godt humør og mykje ros kan også vera ein viktig faktor for gode relasjonar. Meir konkrete døme kan vera å ta seg tid til å handhelsa på kvar og ein elev kvar dag, for å sikra deg at du har “sett” kvar og ein av dei. Eller du kan, som eit anna døme, prøva å finna ut av kva den enkelte av elevane interesserer seg for og setja av tid til “bli kjent dialog” på tomannshand der du visar ditt engasjement og samstundes gjer av deg sjølv i form av å dela egne erfaringar og interesser.

Men ein ting er å sei at i teorien er det slik bør det vera, og at på denne måten får ein dei gode relasjonane som gjer fine forhold mellom lærar og elev. Ein annan ting er korleis dette faktisk blir i praksis. Det er faktisk ikkje alle menneske som saman har, eller nokon gang vil klare å få, ein god kjemi. Med dette meiner eg at nokon gangar er det slik at “like barn leker best”. Det er ikkje alltid slik at, sjølv om ein prøvar å engasjere seg i den andre parten så godt som ein bare klarar, kjem til å lika kvarandre, kommunisera godt og utvikla ein fruktbar relasjon. Som sjølvstendig og voksen har eg til dømes bytta fastlege då eg følte vi ikkje hadde nokon god kjemi og at eg ikkje blei forstått slik eg ville. Men det er ikkje dermed slik at eg meiner at den tidlegare legen min ikkje er noko god lege. Vi kom ikkje så godt overeins og eg skifta derfor til ei eg trivs betre med. Om ein ikkje klarar å få til ein god relasjon med arbeidsgjevaren sin vil ein kanskje tenkje på å skifte jobb. Dette er derimot ikkje like lett som elev eller lærar ved ein skule. Særleg som elev må du “ta til takke” med den læraren du får. Om kjemien stemmar eller ikkje er ikkje gitt på forhand. Men dei fleste elevar vil som regel måtta godta å ha den same læraren i fleire år kanskje. At det i eit slikt tilfelle skal vera læraren sitt ansvar aleine å få ein god relasjon, meiner eg somme gangar kan vera for mykje forlangt.

Gode relasjonar er essensielt med tanke på elevane sin skulekvardag og dermed utvikling, trivsel og læringsutbytte. Sjølvsagt skal det vera læraren som legg grunnlaget for gode relasjonar med sine elevar. Men at dei eine og aleine står ansvarleg for korleis ein elev gjer det på skulen er for meg ikkje riktig. Relasjon er i mine auge ein tovegs kommunikasjon der begge partar må yte i beste evne for at det skal vera ein bra flyt. Så lenge læraren gjer sitt for å oppnå den optimale relasjonen mellom seg og eleven, følgjer råd og retningslinjer for god kommunikasjon- og relasjonsbygging, vil han eller ho sjølv ha på samvitet om det er tilstrekkelig slik at eleven får det han eller ho treng og har krav på. Men at elevane må imøtekomma lærarane, særleg dei eldste elevane, meiner eg du også må kunna leggja til grunn for at den gode relasjonen skal finna stad.